أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
16
قانون ( فارسى )
6 - قبل از پيدايش قولنج بلغم با مدفوع بيرون مىآيد ؟ 7 - وقتى بيمار را حقنه مىكنى بلغم با مادهء بيرون كشيده شده است ؟ 8 - سردى پايينيهاى بدن دليل بر بلغمى بودن قولنج است . 9 - احساس سنگينى نيز علامت قولنج بلغمى است . 10 - قبوضيت بيش از حد ، هيچ چيزى چه مدفوع ، چه خلط و چه باد از شكم بيرون نمىآيد و اگر احيانا بيرون آمد شبيه سرگين گاو است . اين حالت گاوى ريدن در قولنج بادى نيز هست ، اما سبكتر از قولنج بلغمى است . از شدت تشنگى كه بر بيمار روى مىآورد و التهاب درونى و رنگ چهره سرخ شدن بيمار از اثر آب خوردن ، نبايد فريب بخورى و گمان برى كه گرممزاجى سبب قولنج مىشود و قولنج گرم رخ مىدهد ؛ زيرا همه حالات قولنجى در اين روىآورها شريكند . فصل نهم نشانيهاى قولنج بادى پيشدرآمدهاى قولنج بادى كه پديدارند عبارتند از : 1 - زياد آب سرد خوردن . 2 - نوشيدن شراب مخلوط با آب . 3 - خوردن سبزيهاى بادزا و ميوههاى بادزا . 4 - خوردن غذاهاى ديرهضم و هضم نشدنى . 5 - قرقر شكم . 6 - احساس پيچش در رودهها و كشيدگى رودهها و احساس آزار و دردى در رودهها كه گويى با متّه روده را سوراخ مىكنند و تو گويى جوالدوز را در معده مىخلانند . اين احساس درد جوالدوزى در حالت قولنج بلغمى نيز رخ مىدهد اما در حالت قولنج بادى شديدتر است . يعنى درحالىكه باد در قولون گير كرده و توليد درد و آزار كرده است شدت درد بيشتر است . در قولنج بادى احساس سنگينى زياد نيست . پيش درآمد قولنج بادى قرقر شكم به حدّ زياد است و بعدا قرقر فرو نشيند و باد به وجود آورندهء قرقر نمىماند و باد شكم بيرون نمىرود ، اما ممكن است در بستن شكم ، يا با دست بر شكم فشار آوردن بادى بيرون رود يا قرقرى شنيده شود . ممكن است در قولنج بادى درد منتقل و جابهجا نشود و ثابت بماند . و شايد با لمس كردن شكم بادكردگى تشخيص داده شود . در اكثر حالات قولنج بادى از فشار دادن شكم با لمس شناخته مىشود . اكثرا از فشار دادن با دست بر شكم ، بيمار آسوده مىشود و بهره مىبيند .